آموزش سلامت

راهنمای جامع پوکی استخوان

هر آنچه باید درباره پوکی استخوان، تشخیص و درمان آن بدانید؛ به زبان ساده و علمی.

ستون فقرات و نمای نزدیک ساختار استخوان مبتلا به پوکی استخوان

پوکی استخوان چیست؟

پوکی استخوان (Osteoporosis) شایع‌ترین بیماری متابولیک استخوان است که در آن تراکم و کیفیت استخوان کاهش می‌یابد. در نتیجه استخوان‌ها شکننده‌تر شده و خطر شکستگی به‌طور چشمگیری افزایش می‌یابد. این بیماری اغلب «بیماری خاموش» نامیده می‌شود، زیرا تا زمان وقوع نخستین شکستگی، معمولاً هیچ علامتی ندارد.

خبر خوب این است که پوکی استخوان قابل پیشگیری، قابل تشخیص و قابل درمان است؛ به‌شرط آنکه به‌موقع شناسایی شود.

چه کسانی در معرض خطر هستند؟

اگرچه افراد بالای ۶۰ سال بیشتر در معرض خطر قرار دارند، اما این بیماری می‌تواند در سنین پایین‌تر نیز بروز کند. مهم‌ترین عوامل خطر عبارت‌اند از:

  • افزایش سن و یائسگی در زنان
  • سابقه خانوادگی پوکی استخوان یا شکستگی
  • کمبود کلسیم و ویتامین D
  • کم‌تحرکی و سبک زندگی کم‌فعالیت
  • مصرف طولانی‌مدت برخی داروها (مانند کورتون)
  • مصرف دخانیات و الکل

تشخیص با سنجش تراکم استخوان (BMD)

روش استاندارد و طلایی تشخیص پوکی استخوان، سنجش تراکم استخوان به روش DXA (جذب‌سنجی اشعه ایکس با انرژی دوگانه) است. در این روش با استفاده از میزان بسیار ناچیزی اشعه ایکس، تراکم مواد معدنی استخوان اندازه‌گیری و با مقادیر استاندارد مقایسه می‌شود.

آمادگی و نکات تست

  • در روز انجام تست می‌توانید طبق برنامه معمول غذا و نوشیدنی مصرف کنید.
  • از ۲۴ ساعت قبل، قرص یا مکمل حاوی کلسیم مصرف نکنید.
  • لباس راحت و ترجیحاً بدون زیپ، دکمه، کمربند یا قطعات فلزی بپوشید.
  • سنجش تراکم استخوان روشی غیرتهاجمی و بدون درد است و از مقدار کمی اشعه ایکس استفاده می‌کند.
  • اگر احتمال بارداری وجود دارد، هنگام هماهنگی نوبت به پذیرش اطلاع دهید.

برای آگاهی کامل از مراحل تست، راهنمای انجام تست را ببینید.

هدف از تشخیص و درمان

هدف از تشخیص زودهنگام، شناسایی کاهش تراکم استخوان پیش از وقوع شکستگی است تا اقدام به‌موقع ممکن شود. هدف اصلی درمان نیز کاهش خطر شکستگی است؛ به‌ویژه در افرادی که بیشتر در معرض خطر قرار دارند.

خلاصه درمان

انتخاب روش درمان برعهده پزشک است و براساس شرایط هر فرد تعیین می‌شود؛ معمولاً ترکیبی از اصلاح سبک زندگی، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی متناسب و در صورت لزوم دارودرمانی تحت نظر پزشک را شامل می‌شود. هیچ دارویی را بدون نظر پزشک شروع یا قطع نکنید.

در مرکز نگار، ویزیت و مشاوره تخصصی توسط دکتر مرتضی میرباقری به‌صورت خدمتی جداگانه ارائه می‌شود. برای تفسیر گزارش و تصمیم درباره درمان، گزارش را به پزشک معالج ارائه دهید یا با پذیرش مرکز هماهنگ کنید.

انواع شایع شکستگی

شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان بیشتر در سه ناحیه رخ می‌دهند:

  • شکستگی لگن (هیپ): از جدی‌ترین عوارض که می‌تواند تحرک فرد را به‌شدت محدود کند.
  • شکستگی ستون فقرات (مهره‌ها): اغلب پنهان و بدون علامت، که با فناوری VFA قابل تشخیص است.
  • شکستگی مچ دست: معمولاً در اثر زمین خوردن رخ می‌دهد.
تشخیص زودهنگام، کلید پیشگیری از این شکستگی‌هاست. اگر بالای ۵۰ سال هستید یا عوامل خطر دارید، سنجش تراکم استخوان را با پزشک خود مطرح کنید.

مطالب این وب‌سایت عمومی و آموزشی است و جایگزین ارزیابی یا توصیه پزشک نیست. برای تفسیر نتیجه و تصمیم‌گیری درباره اقدامات بعدی، گزارش را به پزشک ارجاع‌دهنده خود ارائه کنید.

زمان آن رسیده که از استخوان‌هایتان مراقبت کنید

برای هماهنگی زمان مراجعه و انجام سنجش تراکم استخوان، با پذیرش مرکز تماس بگیرید.